In vijf jaar tijd is het jaarlijkse aantal toegewezen urgentieverklaringen in Delft van 142 gezakt tot twintig. De afname komt door de invoering van strengere regels in 2019, waardoor mensen minder snel in aanmerking komen voor de verklaring. Zonder een uitzonderingsregeling op dit beleid zouden slechts acht mensen voorrang op een woning hebben gekregen. 

Met een urgentieverklaring krijgen mensen die dringend een huis nodig hebben door een noodsituatie voorrang voor een sociale huurwoning. In 2019 konden 142 Delftenaren hiervan gebruik maken, exclusief de mensen die vanwege sloopprojecten of zorgredenen urgentie hebben. 

Urgentie overschot
Daarmee was 2019 een piekjaar op het gebied van urgentieverklaringen. Wat de politiek betreft liep het de spuigaten uit; de grote hoeveelheid urgentieverklaringen zorgde ervoor dat het voor andere woningzoekenden veel moeilijker werd een huis te vinden. Ook mensen met de verklaring vonden door het grote aantal niet snel een huis.

“Om te zorgen dat reguliere woningzoekenden toch genoeg kans zouden houden op een woning, is besloten de urgentieregeling strenger toe te passen”, laat de gemeentewoordvoerder weten. Delft maakte daarom in 2019 samen met andere gemeenten in de regio Haaglanden strenger beleid.

Laagste aantal in jaren
Veelvoorkomende redenen voor urgentieaanvragen, zoals scheidingen en dakloosheid, zijn daardoor geen geldende redenen meer om voorrang op een woning te krijgen. 

Het effect van het beleid was meteen zichtbaar. In 2020 daalde het aantal gegeven verklaringen tot 79. In 2023 liep het terug tot zeventien. En afgelopen jaar bleef het redelijk stabiel, met twintig mensen met urgentie. Dat betekent een afname van 86 procent ten opzichte van 2019.

Daarmee behaalt het strengere beleid zijn doel. De gemeente geeft aan dat er ‘draagvlak voor de huidige regeling’ is. Volgens de woordvoerder is er nu meer balans tussen de belangen van ‘mensen in levensontwrichtende situaties’ en gewone woningzoekenden. 

Rechtzaak
Tegelijkertijd zijn er signalen dat het beleid wel zeer streng is geworden. In oktober dit jaar tikte de rechter de gemeente op de vingers, omdat een vrouw na een scheiding én met gezondheidsproblemen als gevolg van meerdere verkeersongelukken geen urgentie kreeg. 

“Het college (van burgemeester en wethouders, red.) gaat niet in op deze individuele casus”, reageert de woordvoerder op een vraag over deze zaak. 

Wel legt deze woordvoerder uit dat iedere aanvraag voor urgentie beoordeeld wordt door een onafhankelijke adviescommissie. Deze commissie houdt in de gaten of aanvragen voor urgentie aan wettelijke voorwaarden voldoen.

De menselijke maat
Ook is er een zogeheten hardheidsclausule. Door middel hiervan kan de gemeente ook urgentie geven, wanneer de aanvrager niet aan de wettelijke voorwaarden voldoet. De gemeentewoordvoerder stelt: “Deze afwijkmogelijkheid geeft ruimte voor de menselijke maat.”

In 2024 werd deze clausule twaalf keer toegepast. Met een totaal van twintig uitgedeelde verklaringen, betekent dit dat er in dat jaar slechts acht aanvragen waren die binnen de beleidskaders in aanmerking kwamen voor voorrang. Zonder de clausule zou het aantal mensen dat in aanmerking komt voor voorrang binnen het huidige beleid nog een stuk lager zijn.

Te streng?
Is het beleid dan niet te streng? “Of dit te streng is, is uiteindelijk een politieke afweging die aan de Delftse gemeenteraad is om te maken”, antwoordt de gemeentewoordvoerder.

Komend jaar gaat de gemeente binnen de regio Haaglanden wel in overleg over het urgentiebeleid. Daarna kan de gemeenteraad in 2027, wanneer er besloten moet worden over een nieuwe huisvestingsverordening, kiezen om het anders te gaan doen.