Een moordenaar die zelf contact zoekt met politie en pers. Die rechercheurs en journalisten wekenlang uitdaagt en een hele stad in angst laat zitten. Het klinkt als het scenario van een spannende film, maar het is allemaal echt gebeurd in Delft. Het was maandag 24 november precies 55 jaar geleden.

De wijk Poptahof in Delft bestaat in 1970 nog maar kort. Pas getrouwde stellen en jonge gezinnen wonen graag in de flats, die een stuk luxer en comfortabeler zijn dan de vaak tochtige en schimmelige woninkjes in de binnenstad.

Ada en Arnoud Lansbergen zijn twee maanden eerder getrouwd en wonen op de achtste etage van een flat aan de Papsouwselaan, naast winkelcentrum In de Hoven.

Op 24 november slaat het noodlot toe. Als Arnoud thuiskomt van zijn werk, treft hij zijn 21-jarige vrouw dood aan. Zij blijkt te zijn gewurgd.

In eerste instantie wordt gedacht aan een roofmoord, omdat er honderd gulden is verdwenen. Totdat twee dagen na de moord op het Delftse politiebureau de telefoon gaat.

Mr. X.
Ene Mr. X. meldt zich en beweert dat hij de moordenaar is. De beller blijkt over zoveel daderkennis te beschikken, dat er geen twijfel bestaat. Mr. X. laat weten dat er sprake is geweest van een vergissing.

Hij zou in de flat uit de verkeerde lift zijn gestapt en op de verkeerde verdieping zijn beland. Om vervolgens met een babbeltruc naar binnen te zijn gegaan op nummer 372.

Zijn beoogde doelwit zou de vrouw van een politierechercheur zijn geweest, die een etage lager woont. Ook laat hij weten dat hij die vergissing alsnog recht zou gaan zetten.

Mr. X. zoekt niet alleen contact met de politie, maar ook met de pers. Hij belt meerdere keren met journalist Cor Vissers, die chef is van de stadsredactie van de Delftse Courant.

Naar de krant stuurt hij ook gedetailleerde zelfgetekende plattegrondjes van de slaapkamer van het slachtoffer, waarmee hij wil bewijzen dat hij de moord op Ada echt heeft gepleegd en dat zijn dreigementen dus serieus moeten worden genomen.

Ook eist hij dat er geld op zijn rekening wordt gestort. Hij wil 20.000 gulden. Naar eigen zeggen om te schenken aan de familie Lansbergen als spijtbetuiging.

Een Nederlandse primeur
De politie zit met de handen in het haar en doet iets wat voor die tijd uniek is. Het tweede telefoongesprek met Mr. X is opgenomen met een bandrecorder. Het wordt twee keer uitgezonden op televisie, in de hoop dat iemand de stem herkent.

De uitzending wordt massaal bekeken en de meest bizarre tips komen binnen. Achteraf blijken twee kijkers ook de naam van de moordenaar te noemen, maar dit leidt dan nog niet tot een serieuze verdenking.

Het kat-en-muisspel tussen moordenaar, politie en pers gaat intussen door. Mr. X. blijft contact zoeken. De zaak is landelijk nieuws en zorgt in Delft voor angst en paniek.

Poging tot moord
Eind december ontvangt de politie een kerstkaart van Mr. X, waarin hij nieuwe moordplannen aankondigt. Op 4 januari 1971 besluit hij die ten uitvoer te brengen. Zijn plan is om de Debussyflat binnen te wandelen en de eerste vrouw die hij tegenkomt om het leven te brengen.

Dat verloopt niet volgens plan. De 21-jarige Marijke bijt letterlijk van zich af en de moordenaar slaat op de vlucht. Marijke en omstanders zien hem wegrijden op een blauwe brommer en kunnen een signalement van het voertuig doorgeven.

De brommer wordt teruggevonden bij de flat van de moordenaar. Het is rechercheur Van Strien die Mr. X. uiteindelijk aanhoudt. De rechercheur wiens vrouw het beoogde slachtoffer zou zijn geweest. Hoewel later duidelijk wordt dat de politie de theorie van de vergismoord nooit serieus heeft genomen.

Hans K.
Mr. X. blijkt Hans K. te zijn: een 25-jarige verkoper die is getrouwd en twee jonge kinderen heeft. Hij woonde tegenover de flat van Ada en Arnoud en had zijn overburen al geruime tijd met een verrekijker geobserveerd.

Een motief is nooit helemaal duidelijk geworden. Maar Hans was recent het slachtoffer geworden van een inbraak, waarbij 330 gulden was gestolen. Door willekeurige mensen af te persen, hoopte hij mogelijk dit geld te kunnen terugverdienen.

In het geval van Ada ging dat niet zonder slag of stoot; zij wilde hem niet meer dan 25 gulden geven en er volgde een mishandeling. De wurging lijkt een paniekreactie te zijn geweest. Uit angst dat Ada hem later zou herkennen.

Door zich voor te doen als Mr. X. had Hans K. naar eigen zeggen de aandacht van de politie en hoopte hij de recherche op een verkeerd spoor te zetten. K. oogt verward in de rechtbank en heeft last van visioenen van moorden die niet door hem zijn gepleegd.

De man krijgt tbr; dat heet tegenwoordig tbs. Precies een jaar na de moord op Ada Lansbergen pleegt hij zelfmoord in zijn cel.

Diepe wonden
De ‘Delftse wurgmoord’, zoals de zaak later wordt genoemd, laat diepe wonden achter bij alle partijen. De familie van het slachtoffer en de dader hebben hun verhaal nooit willen vertellen in de media.

Ook de dertig rechercheurs die bij de zaak betrokken waren, hebben altijd geweigerd om terug te blikken. Peter R. de Vries was veertien jaar toen het allemaal gebeurde en volgde de zaak via de krant. Na de bizarre ontknoping wist hij het zeker: hij wilde en zou misdaadverslaggever worden.

Dit is een artikel van onze mediapartner Omroep West.