De bekende schaakgrootmeester Jan Timman is op 74-jarige leeftijd overleden. Dat meldt de NOS. De Delftenaar werd negen keer Nederlands kampioen, ook was hij begin jaren tachtig tweede van de wereld achter de Rus Anatoli Karpov. Timman was al langere tijd ziek.

Timman werd geboren in Amsterdam, maar groeide op in Delft. Daar was zijn vader hoogleraar wiskunde aan de universiteit.

In de Prinsenstad nam hij voor het eerst plaats achter het schaakbord toen hij als elfjarige lid werd van de Delftse schaakclub. Hij werd als lid van die vereniging op zijn veertiende Nederlands kampioen bij de junioren.

In 1966 schreef de Dordtse dichter en schaakfanaat C. Buddingh een gedicht over Jan Timman. De aanleiding was een bezoek aan een schaakwedstrijd in Delft waaraan de veertienjarige Jan deelnam.

Bij een vroege partij van Jan Timman
‘k Zag je voor ’t eerst, Jan, bij een wedstrijd tussen
Dordrecht en Delft. Jij speelde aan ’t tweede bord
tegen Leo Jansen. Je was nog maar veertien,
maar al na ’n uur had Leo zó’n rood hoofd.
Zelf zat ik aan bord acht. En telkens als ik
gezet had ging ik even kijken of hij
nog altijd leefde: twee pionnen achter,
maar ongelijke lopers en iets meer tijd.
Je zat erbij als ’n dromerig leerling-beultje,
haast verontschuldigend, alsof jij ’t ook
graag anders had gezien, maar ja: het moest.
Het was je vak, daarvoor was je gekomen.
Toen Leo er toch nog remise uit goochelde
keek je eerder beteuterd dan bedroefd.

Buiten de stadsgrenzen
Jan Timman zocht al snel zijn heil buiten de stadsgrenzen. Eerst ging hij in Rotterdam schaken, omdat daar sterkere tegenstanders waren. Later verhuisde hij naar Amsterdam.

Vanaf 1974 mocht de 23-jarige Timman zich Grootmeester noemen. Dat is een eretitel die de internationale schaakbond geeft aan mensen die zeer goed zijn in schaken. Het is een onderscheiding die je je hele leven mag dragen.

The best of the West
In dat jaar werd hij voor het eerst Nederlands kampioen. Ook internationaal liet hij zich in de daaropvolgende jaren gelden.

Tijdens de Koude Oorlog (1946-1991) kwamen veel topschakers uit de voormalige Sovjet-Unie: Anatoli Karpov, Boris Spasski en Garri Kasparov. Tussen deze Russische schakers werkte Timman zich op tot de top.

Geen enkele Nederlander kwam zo dicht bij de wereldtitel van Max Euwe in 1935 als Jan Timman. Hij behaalde de wereldtitel niet, maar kreeg wel bijnaam ‘The best of the West’.

Bijna zijn hele carrière legde Timman zich toe op het schrijven over schaken. Hij publiceerde tal van boeken en artikelen. Zo leverde hij uitgebreide bijdragen aan het toonaangevende schaaktijdschrift New In Chess en bracht hij meerdere boeken uit over zijn grote passie: het eindspel.

In 2024 zorgde Timman nog voor een verrassende rentree op het NK, waar hij na achttien jaar terugkeerde op het hoogste nationale podium. Een jaar later besloot hij alsnog te stoppen, in stilte, omdat het fysieke spel hem te zwaar was geworden.