Een dutje doen in een vliegtuig, trein of auto blijft voor veel reizigers een uitdaging.  Toch is comfortabel slapen onderweg niet onmogelijk, blijkt uit onderzoek van Gerbera Vledder. Zij promoveerde aan de TU Delft met een onderzoek hoe de slaapervaring verbeterd kan worden tijdens het reizen. 

Voor haar proefschrift, Wegen naar meer comfort voor toekomstige mobiliteit, werkte Vledder vooral met echte proefpersonen. Soms gebeurde dat in realistische omgevingen, zoals een vlucht in een vliegtuig dat speciaal voor het onderzoek werd ingezet, maar het meeste onderzoek vond plaats met mensen in het lab. 
 
Dat bleek minder eenvoudig dan gedacht. “Je zou denken: zet een paar mensen neer om een dutje te doen. Maar het is al lastig om op de universiteit een ruimte te vinden waar overdag geen geluidsoverlast is”, vertelt Vledder in het radioprogramma Delft Centraal van Omroep Delft. 
 
De perfecte rugleuning 
Voor een goed dutje is de hoek van de rugleuning van groot belang, blijkt uit haar onderzoek. Met speciale meetapparatuur bracht Vledder de contouren van de menselijke rug in kaart bij verschillende rugleuninghoeken.  
 
De deelnemers werden gemeten in verschillende houdingen: van rechtop zittend tot achteroverleunend. “We hebben gekeken hoe de contouren van de ruggengraat veranderen bij verschillende rugleuninghoeken”, zegt Vledder.  
 
De stoel helemaal plat op 180 graden bleek het prettigst, maar voor vervoerders lastig uit te voeren. Daarom keek de onderzoeker naar de positie waaruit het meeste comfort kon worden gehaald. “Ik zou vervoerders echt aanraden om een minimale rugleuninghoek van 130 graden aan te bieden”, zegt Vledder. “Vanaf die hoek kan het lichaam voldoende ontspannen.” 

Bewegingsvrijheid 
Toch is een verstelbare rugleuning alleen niet genoeg. Een goede hoofdsteun, armleuningen en eventueel beensteunen zijn ook belangrijk, net als ruimte om van houding te wisselen. “Het gaat om de balans”, legt Vledder uit. 
 
Volgens de onderzoeker zijn de mogelijkheden in vliegtuigen wel beperkt. “Ik weet niet of binnen economy heel veel ruimte voor dit alles is. Dan kom je al snel uit op economy plus, met extra beenruimte.” 
 
Veel potentie in nachttreinen 
Vooral in treinen ziet Vledder ruimte voor verbetering. Europese nachttreinen hebben volgens haar veel potentie, maar het comfortniveau is vaak verouderd. “Dat is super jammer, want het is iets unieks: instappen in Rotterdam en wakker worden in Wenen”, zegt ze. 
 
“Als je internationaal reizen met de trein economischer aantrekkelijker wilt maken, geef je de optie om zittend te reizen”, zegt Vledder. “Maar dan moet er wel veel meer aandacht komen voor die rugleuninghoek en de juiste voorzieningen.” 
 
Naast comfort op het gebied van de stoelen, kaart de onderzoeker nog een ander punt aan dat niet vergeten mag worden. “Een gevoel van veiligheid draagt ook bij aan een betere slaapervaring”, zegt ze. “Je wilt weten dat je bezittingen ergens veilig liggen en dat er niet iemand halverwege instapt en ze meeneemt.”