AI heeft inmiddels een plek in het werk van verschillende Delftse gemeenteraadsleden. Ze gebruiken de technologie onder meer voor raadsstukken en de voorbereiding van debatten. Sietze Kuilman doet onderzoek naar AI op de TU Delft: “Het grootste gevaar is dat je onbewust wordt beïnvloed door het wereldbeeld van zo’n model.”

Delftse politici schakelen de hulp in van kunstmatige intelligentie voor verschillende redenen. Zo gebruikt Dianne Elsinga, fractievoorzitter van Volt Delft, AI om informatie te ordenen, vergaderingen voor te bereiden en te brainstormen.

Een van de redenen hiervoor is tijdsbesparing. “Als wij niet hele dagen achter onze tablet of laptop moeten zitten om al die stukken door te lezen, hebben we meer tijd om de stad in te gaan en bewoners en organisaties te ontmoeten”, zegt Elsinga.

Ook Jolanda Gaal van Onafhankelijk Delft gebruikt het om informatie te ordenen, ingewikkelde stukken beter te begrijpen en argumenten op een rij te zetten. “Maar de inhoudelijke en politieke keuzes maak ik zelf”, zegt Gaal.

Omroep Delft heeft een rondvraag gedaan onder alle fractievoorzitters van een partij in de Delftse gemeenteraad. Aan elke partij is gevraagd of ze AI gebruiken en waarvoor. D66, Hart Voor Delft, PvdD en FvD hebben niet gereageerd. Van de negen fractievoorzitters die wel hebben gereageerd, gebruiken er vijf partijen actief AI bij hun werk als gemeenteraadslid. De overige vier partijen gebruiken niet of nauwelijks AI.

VVD-fractievoorzitter Tessa van der Berg laat AI meedenken over de voorbereiding van debatten, bijvoorbeeld door te bedenken welke vragen of interrupties tijdens een debat kunnen komen.

Bij STIP wordt AI gebruikt om informatie op te zoeken en mee te denken over teksten. Toch vindt fractievoorzitter Jelle Stap het belangrijk dat raadsleden zelf hun teksten blijven schrijven. “Als AI het voor je schrijft, zit het misschien goed in elkaar, maar het is niet jouw eigen verhaal.”

Sylvia Grobben van de PVV gebruikt AI voor van alles: “Van het opzoeken hoe je een cocktail maakt tot onderzoek voor mijn raadswerk.” Bij grote documenten gebruikt ze AI bijvoorbeeld om snel informatie, verschillen of mogelijke fouten te vinden. Ook helpt het haar soms met een eerste opzet voor een brief, vragen aan het college of een betoog.

Rinske Wessels van PRO schakelt af en toe de kunstmatige hulp in om zelfgeschreven teksten te controleren of een suggestie laten geven hoe ze de tekst eenvoudiger kan schrijven. Binnen haar fractie wordt AI ook gebruikt voor bijvoorbeeld samenvattingen en als sparringspartner. “AI is er en zal worden gebruikt. We moeten er alleen wel samen alert op zijn hoe we het gebruiken en welke gevolgen het heeft voor onze democratie, maar ook voor onze planeet.”

Niet iedereen gebruikt het
Voor veel partijen is AI dus ingeburgerd, maar niet elke politicus gebruikt graag kunstmatige intelligentie voor raadswerk. Zo vindt Emily Timmer van de ChristenUnie dat AI gevolgen heeft voor mensen en het milieu en daarom alleen moet worden gebruikt als het echt iets toevoegt. “Als raadslid zouden je vragen oprecht moeten komen vanuit je interesse of verbazing”, zegt ze.

Ook Frank Visser van het CDA gebruikt AI nauwelijks: “Op de een of andere manier zit het helemaal niet in mijn systeem en doe ik het gewoon ‘old school’.”

Eerder gebruikte SP’er Joost van der Sluis AI voor bijvoorbeeld het maken van afbeeldingen en het controleren van teksten, maar hij is daarmee gestopt. Volgens hem waren de resultaten niet altijd goed.

Zelf controleren
Een van de risico’s is dat je door AI onbedoeld beïnvloed wordt, vertelt onderzoeker Kuilman. “Dit soort modellen hebben een bepaald beeld van de wereld. En zolang je daar niet voldoende zicht op hebt, is het eigenlijk alsof je een groot bedrijf binnenlaat bij je denkstappen.”

Ook kan een systeem bij het samenvatten van een document belangrijke informatie overslaan. “Je moet jezelf afvragen: weet je wel wat het systeem doet? Wat het meeneemt en wat het achterwege laat?”, zegt de onderzoekeer. Daarom is het belangrijk dat raadsleden informatie van AI zelf controleren.

Volt werkt met een lokaal AI-systeem, waarbij de gegevens op een eigen server blijven, vertelt fractievoorzitter Elsinga. Dat betekent dat je je data lokaal hebt staan. Het zijn vaak modellen waarbij de data in eigen beheer is. Dat betekent dat de gegevens die je in AI zet niet zomaar naar een ander bedrijf toe gaat.

“Dat zou zeer mijn voorkeur hebben als expert, want dan heb je in ieder geval niet de afhankelijkheid van een groot bedrijf. En heb je veel meer zekerheid over waar je data niet heen gaat”, zegt onderzoeker Kuilman. “Zo houd je zelf controle over de gegevens.”

Nog geen gezamenlijke regels
Over het gebruik van AI door raadsleden zijn binnen de gemeenteraad nog geen gezamenlijke afspraken. Er is inmiddels wel een beleid opgesteld voor het gebruik van AI en algoritmen binnen de gemeente. Dit beleid wordt binnenkort in de raad besproken. Daarna moet blijken of de raad ermee instemt.